Поиск по этому блогу

30 августа, 2014

Шанель

Когда люди знакомятся, они в первую очередь видят лицо,  или может другую часть тела, которая привлекла внимание. Если брать за основу привлечения лицо, то это могут быть глаза, губы, а может родинка или нос с горбинкой. Если рассмотреть другие части тела, то вполне возможно, что это … (мужчины поняли), плечи, руки, пальцы и прочее. Но в любом случае окончательный итог вы принимаете только тогда, когда вы провели визуально полное внешнее знакомство с человеком. У меня же немного иная история.

Мне сначала довелось увидеть ее ноги.  Ее педикюр был аккуратен, и уже этим сводил с ума. Просто представьте, красивые, стройные белоснежные ноги и 10 пальчиков идеально горящие красным цветом лака. Думаю, этой части тела  достаточно, чтобы иметь приятное представление о хозяйке.

Прошло больше двух лет,  перед тем как я вновь увидел эту картинку. Все это перед глазами выстроилось так, будто было вчера. Чувства, которые я вновь испытал, моменты, когда ради того, чтобы ее увидеть, я был готов лишиться многого – это все пронеслось перед моими глазами. Это как старая карусель. Когда-то ты на ней катался в детстве, а вот теперь пришел посмотреть, чтобы вспомнить веселые секунды счастья. Я возвращаюсь к ее ногам, которые сводили с ума так, что вызывали желание припасть на одно колено перед ней.

Если вы считаете, что гордость падает к ногам только в случае красивых внешних параметров, то вы пустой, да еще и недалекий человек, который готов падать перед всеми ногами девушек, которые выделяются своими милыми мордашками и не более. До того как я увидел ее образ, я уже успел узнать весь ее богатый и такой необычный внутренний мир.

Эта девушка, своей мудростью была выше всех женщин. Именно этим она просто свела меня с ума, похитив все мои мысли.

Своим мировозрением и глубиной души она меня просто заколдовала.  Она много читала, ее мысли были всегда мудрыми и попадали в самый центр души. Она никому не подчинялась, жила по своим принципам, а после каждого ее ответа на любой вопрос, ваша душа просто переворачивалась.  Вот таким был ее внутренний мир, на фоне которого, любая мировая звезда всего лишь маленькая искра. Обычно, бывает так, что незнакомый внешний образ вас не сможет так заколдовать. Однако, только лишь ее ноги, могли отвергнуть полностью мое вышеуказанное предложение.

Для того, чтобы увидеть остальную часть ее тела, мне понадобился ровно год.

За один год, она полностью завладела мной,  даже несмотря на расстояние.  Чтобы я полностью растворился в ней, и потерял ум, мне нужно было всего лишь одно – ее увидеть.

Я ее увидел. На фото. Она сидела за партой рядом с маленькой девочкой и весело улыбалась. Она улыбалась мне. Говорят, что когда человек улыбается, то под владение улыбки попадают и глаза. Однако, ее глаза не улыбались. Она этого никогда не сможет признать. А все потому, что она никогда не сможет посмотреть на себя моими глазами. Она никогда не поймет, что боль в ее глазах, еще больше усилила мою боль.

Сегодня я с ней встретился. На ней была совсем другая прическа нежели на той фотографии. Может быть этим она хотела поиграть на моих нервных струнах. Однако, эта прическа мне так пришлась по душе, что я был готов на  все, лишь бы она никогда не расспускала свои волосы. Она приблежалась ко мне, я ждал ее на площади, смотрел как она идет и пытался успокоится, так как несмотря на жару меня бросало в холодный пот.

Она села на переднее сидение машины, а ее запах который распространился вокруг сделал меня умалишенным. Шанель! Я полюбил ее из за красоту ног. А запомнил теперь благодаря ее личному запаху. Никогда мне  не забыть смотрящие на меня веселые глаза, и эту детскую прическу.

Дия О‘Лен (Dia O'len)

14 августа, 2014

КТСни ишлатиш керак

Жамият барқарорлиги учун қонунларнинг ҳамиша устун бўлиши яхши нарса.

Танганинг, деворнинг, тоғнинг икки тарафи бор. Ҳар бир ҳаракат, қарор, ишдан кўзланган мақсад 1та бўлса ҳам, унинг оқибатлар турлича бўлиши катта эҳтимол. Захарли ҳашаротларни қириш мақсадида олиб келиниб, кейин эса экин далаларини пайҳон қилишда айбланган қушлар ҳақида эшитгансиз. Кейин эса шу қушларни қирганлар рағбатлантирила бошланди ва уни сунъий кўпайтириб, кейин қириш бизнес даражасига кўтарилди. Хуллас...

Аслида КТС ҳақида яна нимадир қоралашни ният қилгандим. “Насаф” клуби ўзининг яхши замонлари вақтида яхши бир КТС ҳарид қилингувчи эди. КТСни ким, қайси пулга, нега ҳарид қилганини мен билмайман. Лекин КТС фақатгина 1та ёки бир нечта шахс учунгина хизмат қиладиган техника эмаслигини яхши биламан. Шунингдек сотиб олинган бу молни ортга қайтариб бўлмаслигини ҳам.

Ҳозир шу КТС жамоат жойи бўлмаган бир жойда ишсиз турган бўлиши катта эҳтимол. Ваҳоланки ундан фойдаланиш эвазига қатор ишларни битириш, унинг махсулотлари билан аудиториянинг талабини қисман қондириш мумкин. Тушунишим бўйича КТСнинг Ўзбекистонга кириб келиши тарихи жиддий ўрганиб чиқилмоқда. Жамият барқарорлиги учун қонунларнинг ҳамиша устун бўлиши яхши нарса. Қонунбузарликка йўл қўйган жисмоний ёки юридик шахслар жазоланишларига шубҳа қилмайман. Биз қонунлари устувор мамлакатда яшаяпмиз.

Мени қонун ижроси ва КТСнинг кириб келиши тарихи эмас, унинг ишсиз ётгани кўпроқ безовта қилади. Кун келиб шу КТС мусодара қилинган тақдирида ҳам, қилинмаган тақдирида ҳам бир хил ишни бажараверади. Масала унинг кимга хизмат қилишида қолгани КТС ишини тўхтатиб қўймаслиги керак чамамда. Масалан унинг учун буюртмалар бўлса, буюртмачи пулни тўлаб бериши учун давлат банкларидан бирида ҳисоб рақам очиш ва КТСни ҳам маълум муддат (иш кўриб чиқилгунига қадар) шу банк ихтиёрига топшириш мумкин. КТС иши ҳал бўлганидан кейин банк кўрсатган хизмати учун ўз фоизини олиб қолиб, мулкни эгасига топшираверади.

Бундай дейишимнинг боиси “Насаф”га яқин бўлган бу КТС клубдан ташқари давлатнинг бир қатор тадбирларидан ташқари давлат ичида давлатчага айланиб қолган ташкилотлар учун ҳам хизмат қилиб келди. Яъни, керак пайтда уни барибир ишлатишди. Умуман КТС ишлаб туриши керак. Унинг ишлаши ишсиз турганига қараганда узоқроққа етиши учун хизмат қилади. Мадомики уни ишлата олиш мумкин экан, ишлатиш керак.

КТСнинг бизнинг ҳудудга кириб келиши яхши нарса. Бу телевидение ривожи учун хизмат қилади. “Насаф”дан ташқари “Бунёдкор” футбол клубига тегишли КТС ҳақида ҳам эшитганим бор. Бу икки КТС МТРКга қарашли КТСлардан яхшироқ, замонавийроқ ва фойдалироқ. Олий лиганинг қолган клублари соясида қўшимча КТСларнинг сотиб олиниши мени хурсанд қиларди. Чунки айтиб ўтганимдек, КТС шахсий завқни қондириш учун ҳарид қилинмайди. Уни ҳарид қилишга қарор қилган кишилар катта эҳтимол билан ниманидир ривожлантириш истагида ҳам бўлишган. Уларнин бу истаклари яхши. Ҳаракатлари ноқонуний бўлган эрса – қонунларимиз бор.

Жамият барқарорлиги учун қонунларнинг ҳамиша устун бўлиши яхши нарса.

12 августа, 2014

Олий лига ўйинларининг трансляцияси ҳақида

Телевидение ривожланмагунига қадар Ўзбекистонда футбол ривожланмайди.

“Спорт” телеканали олий лига иштирокидаги ўйинларни тўғридан-тўғри транслация қилиши мумкин. Фақатгина танлов асосида. 1та турдаги барча учрашувни жонли намойиш қилишнинг имконияти йўқ, жуда истасак ҳам. Бунинг учун КТС (кўчма телевизион станция) етишмайди.

Бизнинг шароитда мен 5та КТС ҳақида биламан. Шуларнинг 3таси МТРКга тегишли бўлса, яна 2таси “Насаф” ва “Бунёдкор” футбол клублари сабаб Ўзбекистонга олиб кирилган. Агар “Спорт” канали уларнинг барчасидан максимум даражада фойдалана олса ҳам, 1та турнинг 5та учрашувини трансляция қилиши мумкин.

Лекин “Спорт” уларнинг ҳаммасидан фойдаланиш ҳуқуқига эга эмас. Ҳеч бўлмаганда МТРКга тегишли бўлган КТСларнинг ўзи ҳам айни бир вақтда 1та каналга насиб қилиши қийин масала. Боиси МТРК фақатгина “Спорт”дан ташкил топган эмас. Унинг зиммасида яна 11та телеканал бор. Телемарказ эса буюртмага кўра иш кўради. Телемарказ учун “Пахтакор” ёки “Бунёдкор”нинг муҳим ўйини мутлақо аҳамият касб этмайди. У берилган КТС учун жавоб беради ва буюртмачидан пулни қабул қилиб олади.

“Спорт” эса 3та КТСнинг барчасини бир вақтда олиши учун биринчи навбатда ўз буюртмаси қолган буюртмаларга қараганда долзарброқ эканлигини исботлаб бериши керак бўлади. Агар КТСлар қандайдир жиддийроқ тадбирга жалб қилинган бўлса, олий лига ўйинлари ҳеч қачон асосий план бўла олмайди. Иккинчи томондан эса канал ҳар бир баюртмаси учун пул топиб бериши керак бўлади. 1та КТСнинг телевидение ҳудудидан чиқиб, маълум трансляцияни амалга ошириб, яна ортга қайтиб келиши яхшигина суммани ташкил этади. Агар бунда масофа катталашса (пойтахтдан четга чиқилса) нарх ҳам ўз-ўзидан кўпаяверади.

Олий лига учрашувлари трансляцияси учун бақувват ҳомийларни топиш қийин масала. Агар гап жаҳон ёки Европа чемпионати, ҳеч бўлмаганда Осиё Кубоги ўйинлари ҳақида кетаётган бўлса реклама берувчилар ўз-ўзидан пайдо бўлиши табиий. Аммо ПФЛнинг ўзи бир неча йиллардан буён Олий лига учун бош ҳомий топа олмаётган бир вақтда, унинг трансляцияси учун телевидение бақувват кимнидир топиши жуда иложсиз бўлмасада, ҳар холда қийин иш. Олайлик, олий лиганинг бир ойда 4та тури бор. Канал МТРКга тегишли бўлган КТСлардан максимум фойдаланиб, 12та учрашувни трансляция қилса, ўзига ажратилган суммадан кескин чиқиб кетади. Яъни, 12та футбол учрашуви учун бир ойлик бюджетининг каттагина қисмини йўқотиб қўяди.

Яна бир томони борки, наврўз, мустақиллик каби байрамлар вақтига ёки бўлмаса баркамол авлод, универсиада каби мусобақалар пайтига олий лига ўйинлари тўғри келиб қолса, КТСга пул топилган пайтда ҳам трансляцияни амалга ошириш иложсиз бўлиб қолади. Хавфсизлик масаласида КТСлар бир неча кун аввал бу объектларга жўнаб кетса, долзарблилик бобида олий лига ўйинларидан устунлик қилади.

Халқаро футбол мусобақалари эса бундан мустасно. Масалан МТРК Осиё чемпионлар лигаси доирасидаги клубларимизнинг сафар учрашувларини тўғридан-тўғри трансляция қилиб келади. Бунинг эвазига шу клубларнинг Тошкентда ўтадиган учрашувларини WSG (World sport group)га ўз техникаси билан узатиб беради. Халқаро даражадаги бу келишувга иложи борича қатъий амал қилинади. Осиё Кубоги ва жаҳон чемпионати саралаш учрашувлари трансляция ҳуқуқини ОФК ҳамда ФИФА федерацияларнинг ўзига тақдим этади (ЖЧ сўнгги саралаш босқичи бундан мустасно).

Агар КТСлар етарли бўлса ва уларни ишлатиш учун маблағ топилса, республиканинг исталган нуқтасидан туриб трансляцияни амалга ошириш мумкин. Оптик толали кабель вилоятлардаги барча телевидениеларга тортиб чиқилган. Универсиада, баркамол авлод каби мусобақаларнинг, “Шарқ тароналари” каби фестивалларнинг тўғридан-тўғри кўрсатилгани мазкур фикрга исбот бўла олади. Бироқ айни пайтдаги мавжуд техника билан Олий лига ўйинларининг ҳаммасини трансляция қилишнинг иложи йўқ.

Вазиятдан келиб чиққан холда вилоятлардаги бир қатор ўйинларни ҳеч бўлмаганда 2та камера билан суратга тушириш мумкин. Бунда тўғридан-тўғри эфир имконияти йўқолади. Такрорий лавҳалар бойлиги ҳам кучини йўқотади. КТСлар банд бўлган вақтда Тошкентдаги бир қатор учрашувлар 2та камера билан тасвирга туширилган. Кейин улар телемарказда монтаж қилиниб, эфирга узатилган. Вилоятларда ҳам бу ишни амалга ошириш учун камералар сони кўпроқ бўлиши ва албатта футбол долзарб мавзуга айланиши керак бўлади. Айрим вилоят телевидениелари раҳбарлари баъзи пайтлар фақатгина лавҳа учун 1 дона камерани стадионга юборишни пайсалга солишади.

Хуллас футбол ривожланиши учун телевидение ривожланиши керак. Телевидение уни трансляция қилиши учун футбол ривожланиши керак. Агар олий лигага бўлган қизиқиш ҳеч бўлмаганда Англия чемпионатига бўлган қизиқиш каби бўлганида эди, балки МТРК футбол трансляциялари масаласига жиддийроқ эътибор қаратган бўларди.

10 августа, 2014

Аслзода

Аранг етиб келди. Жазирамадан ичи қизиб кетганди. Юрак уриши тўхтагач енгил тин олди.

Қуёш ўзини босиб олган пайт кўча одамларга тўла бошлади. У эса чангиб кетганди, чарчаганди. Нигоҳлардан ўзини олиб қоча олмасди. Сувсаб қолган баданига совуқ сув тегиши билан мудраётган кўзлар очилгандек бўлади. Елкадаги юк тушаётгандек худди. Ўзими шунча гардни кўтариб туриш, ҳар куни ўнгга, чапга бурилиш, радари йўқ кўчаларда мингга қўйиб югуриш?

#np Ace of Base – Wonderful life 

Хира тортган ранглар очила, дил эса яйрай бошлади. Кичик кўчанинг шу пайтдаги асосий йўловчилари пайдо бўлишди. Кимдир қўшнисининг чақалоғини коляскага солиб олган, яна кимдир кун бўйи тўкилмаган, тўкилган бўлса челакка яна “қўққисдан” тушиб қолган kent пачкасини чиқиндихонага ташлаб келиш учун сайрга чиққан. Дўкон баҳона ҳаво алмаштириб оладиганлари эса нон ҳарид қилишга тушишди. 5 дақиқадан кейин макарон, 10 дақиқадан кейин албатта чистол керак бўлиб қолади, ишонинг. Чистолга пул етмай қолса яна бахт...

Резина гиламчалар асл рангини қайтиб олаётганди. Оппоқ кўпикларга бурканган бу ишланмалар ўткинчиларнинг нигоҳини ўзига қаратмасдан қолмасди. Унинг олдидан оқаётган сувнинг эси қадри йўқ. Чунки у нон шаҳрида оқиб турибди. Бу ерда оч қолишнинг ҳам, сувсашнинг ҳам иложи кам. Увол сўзи бензин ва нақд пулга синоним бўлиб кетган. Қолгани VIP.

Бу вақтда кўчага чиқиш байрам. Яхши футболка, почалари тепага қайирилган женси, томоқ ҳамда қулоқ орқаларига урилган adidas’нинг ҳушбўй томчилари-ю, чап қўлда ялтираб турган браслет. Буларнинг бари ва енгил тортаётган арава ўткинчиларни ўзига ром қилади. Чунки уларнинг кўпи домнинг орқа тарафидаги мактаб, муюлишдаги ахлат хона, Тошқин аканинг чала буткаси ва пластик карточкага ҳамма нарса ҳарид қилиш мумкин бўлган мини-маркетни билишади. Қолганини Navo’дан ёки одноклассникидан кўриб туриш мумкин. Кўрилганларнинг кўпи эса сув билан ўйнашаётган чувакка жуда ўхшаб кетади.

У эса ойналарни жуда чиройли артади. Дельфин латтанинг энг тозасини тўрт буклаб, икки тарафи бор ойналарни уч томондан тозалайди. Кўзининг қири билан ўткинчиларнинг аҳволини кузатади ёки ойнанинг ўзидан уларга маъноли боқиб қўяди. Шундай боқадики, ўткинчилар бу боқишларни илғамай, унинг биргина назарига зор бўлиб ўтишади. Жуда эътиборталаблари уловдан таралаётган куйни сездирмайгина ҳиргойи қилишади. Балки шунинг учундир, жиддий эътибордан кейин танловдан жуда осон тушиб қолишади, яна ким билади...

Бир неча дақиқадан кейин яна чанг кўчадан юриб кетадиган резина балонлар ҳидли геллар билан қорайтирилгач, тоза ҳавода қуриб турган гиламчалар ўз жойини эгаллайди. Машина ҳам одамдек гап. Ширин сўз ва яхши муносабатга худди шундай жавоб қайтаради, синаб кўришингиз мумкин. Ундан нолиманг, унга харажат қилишдан қочманг, уни тоза сақланг. Яхши хизмат қилади, жавоб!

Энди эса энг ёқимли пайт келди. У жуда тезда ўтиб кетади, аммо шу онлар учун соатлаб тайёргарлик кўрилади.

#np Enrique Iglesias feat Sean Paul – Bailando 
Volume – 1, 2, 3, 4… 30
Қора кўзойнак, ён ва ёрдамчи ойналар созланади, биринчи скорость, иккинчи скорость, учинчи скорость...

Энди унинг ўзи ўткинчи. Фақат ўзга маҳаллада. Бу томонларнинг ҳам ўз ўткинчилари бор. Аммо бу ўткинчилар фақатгина понт, кўзни қувнатиш, завқни ошириш учун. Ҳаёти учун эса 1-қаватда турадиган, ўткинчиларга қўшилмайдиган, лекин кетидан 20та ўткинчини зор етаклайдигани керак. Чунки тайёри ширин бўлмайди, курашилмайдигани, азоб бермайдигани, ўйлантирмайдигани, тушларида сайр қилмайдигани, рашк ўтида ёндирмайдигани вақтинчалик. 1-қаватдаги қиз эса мутлақо бошқача. У ўткинчи эмас. Балкон деразаси олдида пайдо бўлиши юракларни тезроқ урдиради, ён-атрофга алангламай юриши ўзига тортади. Унга қўпол ҳазил қилинмайди, шилта чуваклар иккинчи марта яқинлашишмайди.

Фақат шуниси борки, бу аслзоданинг кўнглини овлаш учун тоза женси, ойналари ялтираб турган, ичидан майин ҳид таралаётган тачка, 50 қўқонга тушган очки-ю, кўришганингизда қўлингизда қолиб кетадиган adidas иси камлик қилади. Аслзодалар фақатгина асл нарсаларни ўзларига раво кўришади. 1-қаватдаги қиз шундай қиз... 

31 июля, 2014

Ким нима ғамда

Финал тугади.

Дуо бошланди: “Яна тўрт йилдан кейин ҳам жаҳон чемпионати финалини худди шу даврада, худди шу уйда, соғ-саломатликда кўриш насиб қилсин!”

Сўнгги жумласидан бошқа барчасига ўзгартириш киритайлик, илтимос. Нега шу даврада? Балки кўпайишармиз? Нега шу уйда? Балки яхшироғига кўчармиз? Балки Россияни ўзида томоша қилармиз?!

Ким нима ғамда. Дуо қилиш ёшига етган киши яшаш  ҳақида, дуога қўл очгани яхши яшаш ҳақида ўйлаб қоларкан. Дуо қилаётганларнинг кўпига Москванинг классик кўчалари ёд бўлиб кетган бир пайтда, қўл очиб ўтирганлар ўша кўчалар ишқи билан яшаркан.

Олдин ЖАРга бормоқчи бўлдик, кейин Бразилияга, энди Россияга. Келгусида Қатарга боришга ҳаракат қиламиз. Орзу қилишда давом этамиз. Бунинг учун балки дуони ўзгартирармиз? Ёки дуо қилиш ёшига етганда биз ҳам ёшларнинг орзу-ҳаваси ҳақида унутиб қўямизми?

Узоқ умр кўринг бахтимизга. Доим дуогўйимиз бўлинг. Сизни суяб юриш бахтини тақдим этгани учун минг шукр. Фақат илтимос, шу дуога озгина ўзгартириш киритайлик, озгина.

19 июля, 2014

Руслан Чагаев танлови ҳақида

Руслан Чагаевга ҳомий керак бўлган бир пайтда Рамзан Қодиров унга ёрдам қўлини чўзди ва боксчи буни қабул қилди. Ишончим комилки, Чагаев Қодировнинг сиёсий ёки бошқа доирадаги фаолиятини қўллаб-қувватлаш учун эмас, карьерасининг давомидаги муваффақиятлари учун бу ишга қўл урди. Айтмоқчи бўлганим, Қодировнинг рингдан ташқаридаги ишлари Чагаев учун матлақо аҳамиятсиз бўлиши ҳам мумкин (катта эҳтимол).

Чагаев ўзининг сўнгги жангини Чеченистон пойтахти – Грозний шаҳрида ўтказди. Ёрдам қўли қайси томондан чўзилганини инобатга олганда, бунинг ажабланарли жойи йўқ. Ажаблантириши мумкин бўлган томони эса Чагаевнинг Россия байроғи остида рингга чиқиб келганидир. Аммо бунинг ўзига яраша сабаблари бор. Чагаев бу ҳақда батафсил тўхталиб ўтмаган ва биз ҳам ўша сабаб ҳақида тўлиқ маълумотга эга бўлмасак-да, боксчининг бу чиқиши ўз-ўзидан эмаслигини биламиз. Шахсан мен Русланнинг Ўзбекистонга қасдма-қасдликда Россия байроғи остида чиқиб келганига ишонмайман. Бу унинг танлови ва мен уни хурмат қиламан. У шунчаки Россия байроғига қарши бора олмайдиган аҳволда қолган бўлиши ҳақиқатга кўпроқ яқин.

Руслан Чагаев ҳақидаги гаплар пайдо бўла бошлаганидан кейин у америкалик Майк Шеппард (22 март, 2013 йил) ҳамда сербиялик Йово Пудар (5 октябрь, 2013)га қарши жанглар ўтказди. Шу йилнинг 6 июль санасидаги жанггача у Ўзбекистон байроғи остида рингга чиқиб келди. Мен билганим, Шеппард ҳамда Пударга қарши жанг тафсилотлари Ўзбекистон телевилениеси ва радиоларида ёритилгани йўқ. Мана шунинг ўзиёқ, Руслан Чагаев ва унинг фаолиятини Ўзбекистонда чеклаш қудратига эга бўлган қандайдир шахс ёки ташкилот ўртасидан қора мушук ўтгани учун исботдир. Боксчи эса ўз интервьюларида ўзбекистонлик эканига урғу беришда давом этарди.

Руслан Чагаев пуэрто-рикалик Фрес Окендога қарши жангни Россия байроғи остида ўтказганидан кейин айрим ўзбекистонликлар уни сотқинга чиқаришди. Шу ўринда ватан ва ҳокимият тушунчалари бир-биридан тубдан фарқ қилишини айтиб ўтмоқчи эдим. Руслан Чагаев ватанини сотгани ёки юз ўгиргани йўқ. Шунчаки унга маълум чекловларни қўйган томонда туришни истамади. Унинг бу қарорини хурмат қилишга мажбурмиз. Жанглари учун тайёргарликни асосан Европада олиб борадиган ва ўша мактаб меҳнати эвазига шуҳрат қозонган йигит унга тўсиқ бўлмаган бир вақтда ўзига қадрдон байроқ ҳақида унутган эмасди. Унинг ўзбекистонлик мухлиси сифатида мен навбатдаги ғалабасидан хурсанд бўлдим ва Россия байроғи остида жангга чиққанига ачиндим. Бу ачиниш ҳисси ҳам Чагаевга, ҳам уни бой берган томонга. Чагаев ҳар қандай вазиятда ҳам Ўзбекистон учун содиқ қолиши мумкин эди ва чин дилдан истаса бу унинг қўлидан келарди. Шунингдек унда танлов ҳуқуқи бор эди ва танлов уни ватан хоинига чиқариш учун асос бўла олмайди.

Шу ўринда сўнгги тўрт олимпиаданинг 3тасини олтин ва дастлабкисини кумуш медал билан якунлаган Артур Таймазов номини ҳам тилга олиб ўтмоқчиман. Украинада таваллуд топган бу йигит Россия кураш мактаби тарбияланувчиси бўлсада, 2000 йилдан буён Ўзбекистон байроғи остида жанг қилиб келди ва унинг муваффақиятлари халқаро майдонда мамлакатимиз учун катта шуҳрат келтирди. Агар Таймазовга украинлар сотқин, руслар эса кўрнамак тамғасини қўймасликлари учун курашчи ҳеч нимани ўзгартирмаганида, балки у бу қадар катта муваффақиятга эриша олмасди. Унинг ютуқлари эса миллионлаб ўзбекистонликларда фахр ҳиссини уйғотди. Таймазов учун қарсак чалиб турган қўллар, бугун Чагаевни сотқинга чиқараётган бўлса, бу қўл эгаларини тушунишга менинг ақлим ожизлик қилади. Чунки бу икки спортчи танловида мен катта фарқ кўрганим йўқ. Шунчаки танловга асос бўлиб хизмат қилган сабаблар турлича холос.

Энди эса Сочи олимпиадасида Россия терма жамоасига 3та олтин ва 1та бронза тақдим этган, асли кореялик Виктор Анни олайлик. У Россия фуқаролигини қабул қилгунига қадар Жанубий Корея делегацияси учун ҳам олимпиада ўйинларида 3та олтин ва 1та бронза тақдим этганди. Жаҳон чемпионатларида эса 19та олтин, 8та кумуш ва 4та бронзага эга чиққан. Аммо корейслар унинг жиддий жароҳати учун қайғуришмади. Натижада Ан Россия кўмагида унинг мадади, кейин эса фуқаролигини олишга қарор қилди. Шунинг эвазига корейслар Анни сотқинга чиқаришлари адолатдан бўлмасди. Жилла қурса унинг Жанубий Корея учун қилган меҳнатларини қадрламоқ керак чамамда.

14 июля, 2014

Бразилиянинг муваффақиятсизлиги тасодиф эмас

Бразилиянинг немислардан қабул қилиб олган 7та голини тасодиф деб қабул қилиш мумкин эди, агар кейинги учрашувда Голландия 3та жавобсиз тўп киритмаганида. Ахир бу Бразилиянинг бугунги кундаги ҳақиқий аҳволи эмасми?

Камерунга қарши ўйинни инобатга олмаганда Сколари йигитлари кучли тарафлари билан хайрон қолдира олишмади. Аммо Камерун билан ким хоҳлаган ишини қилмади?

Хорватия билан ўйинда ҳакамнинг қарори учрашув темпига таъсир кўрсатди. Мексика ҳамда Чилига қарши учрашувларда босими Бразилияникидан анча кам бўлган рақиблар мазмунлироқ футбол кўрсата олишди. Ҳа, бу икки терманинг жамоавий кучи Бразилияникидан кўпроқлиги кўриниб турганди. Давомида мухлислар олқишига сазовор бўлган Колумбиянинг мағлуб этилиши. Тамом. Бразилиянинг ўз майдонларида 7та ўйин ўйнаши таъминланганди. Мен ҳакамлар тўлиқ мазкур мамлакат учун ишлашди дейиш фикридан йироқман. Шунчаки мундиалда ярим финалга етиб келишга нисбатан ҳақлироқ бўлган жамоалар борлигини биз кўрдик.

Сколарининг мушкули қолган мураббийларникидан анча қийин эди. Масалан иштирокчи мамлакатлар саралаш турнирлари ва уларга бўлган тайёргарлик орқали жаҳон чемпионатига қадар етиб келишди. Бразилия эса ўзи учун катта мактаб вазифасини ўтаб бериши керак бўлган саралашдан четда қолган. Масалан Аргентина терма жамоасининг ўйини ҳам мақташга арзигулик эмас. Месси билан бошқа, Мессисиз бошқа жамоага айланиб қоладиган Аргентина саралаш турнирида етарлича тажриба тўплади. Бразилия эса бу вақтда ўртоқлик ўйинлари билан чекланиб турди.

Пентакампионларнинг нурсиз иштирокларига сабаб сифатида шунингдек Сколарининг қарорларини ҳам кўрсатиш мумкин. Россия чемпионатида тўп сураётган юлдузлар-у, асосий таркибда имкониятларни кўкка совуриш билан банд бўлган футболчилари билан Бразилия жаҳон чемпиони бўлишига ишониш қийин эди. Масалан Германия “Бавария”, Испания “Барселона”, Англия “Ливерпуль”, Италия терма жамоаси “Ювентус” ўйини асосида ҳаракат қилишга уринган бўлишса, Сколарида бундай танлов ҳам, имконият ҳам йўқ эди. Европанинг турли бурчакларига сочилиб кетган футболчилардан 1та яхлит жамоа ташкил қилиш учун мураббийга КОНМЕБОЛ саралаш турнири айни муддао бўлиши мумкинлиги ҳақида айтиб ўтилди, лекин мезбонлик мақоми Бразилияга бундай имконият бермади.

Қолаверса Сколари терма жамоага муносиб футболчиларни саралаб олиш ва улар ичидан энг керакли ўн битталикни танлашда ҳам хатоларга йўл қўйди. 2002 йилги жаҳон чемпионатида у жароҳатларини тузатиш билан банд бўлган Роналдога имкон бериб, адашмаганди. Айнан Роналдонинг голлари Бразилияга жаҳон чемпиони бўлишда ёрдам берди. Ва айтишни истардимки, Бразилия терма жамоасининг бешинчи чемпионлигида таркибдаги юлдуз футболчилар муҳим ўрин тутишди. Тан олиш керак, уларнинг роли мураббийникидан кўпроқ эди. Бразилия финалга қадар Туркия, Хитой, Коста-Рика, Бельгия, Англия каби мамлакатлар билан дуч келганди. Ўша вақтда Бразилия уларнинг умумий терма жамоасидан ҳам бир бош устун бўлганини инкор этиш қийин.

Ваҳоланки 2002 йилда Роналдони таркибга жалб қилган Сколари “Васко де Гама”, “Флуминенсе” каби жамоаларда тинимсиз голлар ураётган Ромариога имконият бермаганди. Бу сафар у жаҳон чемпионатида иштирок этиш илинжида Европадан воз кечиб, Бразилияга қайтиб келган Роналдиньо, омадсиз мавсумни ўтказган Кака каби футболчилар билан ўйнамасликка қарор қилди. Мен шу футболчилар Бразилияга навбатдаги чемпионликни тақдим этишарди демоқчи эмасман. Аммо улар билан Бразилия терма жамоасининг умумий руҳияти балки мутлақо бошқача бўларди. Ҳозир бу икки футболчининг мухлислари Сколарига тинмай ташаккур изҳор қилишмоқдаким, улар бундайин шармандали натижага муносиб эмаслар.

Ва ниҳоят мезбонлик босими ҳақида. Бразилиялик мухлислар иккинчи бўлишни-да хазм қила олмайдиганлар қаторига киришади. Уларга ғалабадан бошқаси керак эмас, боз устига жаҳон чемпионати Бразилиянинг ўзида ўтаётган бўлса. Терма жамоа футболчилари Конфедерациялар Кубогидаги эйфория билан қолиб кетишганди. Шу тариқа Бразилия у қадар шарт бўлмаган ғалабаси билан қолди. Чунки Конфедерациялар Кубогида Германия, Голландия каби рақиблар йўқ эди.

Бразилиянинг муваффақиятсизлиги тасодиф эмас.

10 мая, 2014

Эркакча футбол ҳақида

Араб футболи мавзуси анча эскирди, ўртоқлар. Уни чайнаб ётган бир пайтимизда Қатар, БАА каби футболга қарашларини замонавийлаштириб бораётган мамлакатлар секин-аста бу каби иллатлардан чекинишмоқда. Улар хатто футбол инфротузилмаси ва структураси борасида биздан ўзиб кетишди.
Бу холат менга Болливуд устидан кулганимиз сайин ҳинд киноси Ўзбеккинони ҳам савия, ҳам молия бобида ортда қолдириб кетганини эслатади.

Араб футболчиларининг ўйинни сунъий чўзишлари ҳаддан ташқари умумий мавзу бўлиб кўринади. Чунки ўша араблар орасида ҳам бу ишдан ийманадиган футболчилар борлигига ишонаман ва албатта ўзбек футболчилари ҳам бундан мустасно эмаслигини тан оламан. Чилилик Хосе Луис Вильянеэванинг бир гапи ёдимдан чиқмайди: “Ўзбекистонлик футболчилар хаддан ташқари нозик бўлиб кўринди. Улар сал нарсага ҳам ерга ётиб олишади. Бизда футбол дегани бундай ўйналмайди”.

Ортиқча оҳ-воҳ билан ўйин вақтини чўзиш динга бориб тақалмайди. Футбол шунчаки джентльменлар ўйини бўлиш керак. Англия футболини ҳуш кўрувчи кишилар нима демоқчи бўлганимни яхши тушуниб туришибди. Кези келганда ўша Пепе-ю, Бескетс, Марсело ва Маскерано кабилар намойиш қилаётган футболни ҳам алоҳида мавзу сифатида ўрганиш мумкин. Уларнинг ўйиндан ташқари холатлардаги ҳаракатларини дин ўрганмайди. Ва албатта бу футболчиларнинг қатор қилмишларидан кейин улар тўп сураётган жамоа мухлислари ҳам кўп холларда тилларини тишлаб қолишади. Ўша Диего Симеоне ва Матерацци каби футболчиларнинг провакациясини бутун дунё билиб бўлди. Ва шулар борлиги учун ҳам миллионлар ўйини иҳлосмандлари Стивен Джеррард, Пирло, Тотти, Лэмпард ва улар қаторида бўлган футболчиларни ўзгача хурмат қилишади. Сабаби бу номлар провакация эмас футбол ҳақида ўйлашади, мағлуб чоғларини тан ола билишади ва арзимаган иш учун номларини булғашмайди.

Афсуски, ўйин вақтини эркакларга хос бўлмаган тарзда чўзувчи футболчилар бор қитъамизда. Улар орасида ўзбекистонлик футболчилар ҳам салмоқли ўрин тутишади. Фақат араб жамоаларига қарши ўйиндагина бу ишга қўл уришлари билан бизнинг футболчилар ўзларини оқлашолмайди. Эркак ҳамма жойда шундайлигича қолиши керак. Динимиз эркак кишининг бадани нозик жинс вакиллариники каби майин бўлиб қолмаслиги учун ипак матолардан фойдаланишдан тийинлишни маслахат берганидек, ҳатти-ҳаракатларимиз ҳам шундан андоза олиши керак. Зеро аёллар футболида ҳам бу каби пасткашликлар эркаклар футболиникидан камроқ эканини ҳамма кўриб турибди.

Ўтган йилнинг сентябрь ойида Ўзбекистон ўсмирлар терма жамоаси Осиё чемпионати саралаш босқичини Тошкентда ўтказди. Тимур Олимхўжаев мураббийлик қилган футболчиларимиз Яман ва Фаластин термаларига қарши кураш олиб боришди. Учрашувлар вақтида араб ҳамкасбларимиз олдида қандай мулзам бўлганимни сўз билан таърифлаб бера олмайман. Куч бобида рақибларимиз биздан анча ортда эканликлари маълум бўлсада, катта футболга эндигина кириб келаётган ўсмирларимиз ўйин вақтини шу қадар безбетларча чўзишардики, ундан кўра Осиё чемпионатидан четда қолганимиз минг марта афзал эди. Афсуски, ёш авлодни мана шундай футбол руҳида тарбия қилаётганлар ҳам бор. Демак, айрим араб футболчиларидаги бу иллатни мавзу қилиб, уни дин масаласига тақаш шарт эмас. Боиси тақаш  провакациядан бошқа нарса эмас. Ҳамкасбларимизнинг бу борадаги саволлари юқорида тилга олинган футболчиларнинг майдондаги провакациялари кабидир. Савол провакациядан фарқли ўлароқ жавоб сифатида ахборот ва маълумот талаб этади. Араб мураббийи “ҳа, биз жуҳудларга қарши тўп сурдик” ёки “менинг футболчиларим мусулмон эмас” деган ахборот беришини ақлга сиғдириб бўлмайди, шундай эмасми?

Биз аллақачон араб жамоаларига қарши ўйнаш иммунитетига эга бўлишимиз керак эди. Масалан ҳисобда ортда бораётган араб жамоаси ҳеч қачон ўйин вақтини чўзган эмас. Мадомики шундай экан, 20та имкониятдан 1та гол урадиган ва 1та ҳужумни эплаб қайтара олмайдиган легионер футболчилар нима қилиб юргани-ю, нега уларнинг ойлик-маошлари улардан кам бўлмаган ўзбек футболчилариникидан юқори эканлиги борасидаги саволларни бериш мумкин. Бизнинг жамоалар мағлуб бўлганида айбни рақиб жамоадан излаш ва унга таъма қилиш ҳар холда яхши иш эмас.            

08 мая, 2014

Совуқ душ

Бир танишимнинг омонатини бериш учун бугун футбол федерациясига бордим. Шошилаётганим важидан ичкаридаги яқинлар олдига ҳам кирмай, омонатни қоравулда қолдирдим. Унга нималарнидир тушунтираётган қария “Ҳозир қаерга кетяпсиз, мени катта йўлга ташлаб кетинг”, деб қолди.

Бадбўй ис анқиётган бу кишига раҳмим келди. Федерацияда ишлаётганимда Мираброр Усмонов билан кўришиш учун кунда одам келар, ҳар бири ўз дардини айтиб, федерация президентининг моддий ёрдамидан умид қиларди. Яқин орада баданига сув тегмаган бу кекса ёш киши ҳам қийинчиликда кун кечириши кўриниб турибди. Фарзандлари эътиборида эмаслигини пайқаш қийин эмасди. Ҳассага таяниб олган, кўзи эса чамамда яхши кўрмайди. Шу аснода бадбўй ҳидга юзимни тириштирмай чидардим, ахир унга осон эмас, нима ҳам қилсин? Инсонга савоб ҳам керак.

- Мен “Қора-қашиш”га боришим керак!

Мен эса шошилаётгандим, лекин бу инсонни шунчаки кўчада ҳам қолдира олмайман. Машинагача қоравул кузатиб қўйганидан кейин, у менга омонат эди. Унга шошилаётганимни, агар ҳафа бўлмаса бошқа машинага чиқариб юборишимни айтдим. Розилик берди.

- Мен билан тўп тепганларнинг ҳаммаси ўлиб кетди. 1та мен қолдим! Равшан Муқимовни танийсан-а?, “Локомотив”да ишлаган. Шунга ишониш керак ҳаммасини. У боплайди! Абрамовни олиб ташлаш керак! Йўқотиш керак! У Ўзбекистонда футбол ўйнамаган! Тўлаганни тополмадим мана ҳозир...

У негадир тез гапирарди. Юриши анча секин бўлсада, гапириши жонли эди. Машинани кўрмагандек бўлиб қоравул эшик очиб берганида унга ўтирган бу киши, эшикни очиб бергунимча машинадан тушиб бўлганди.

Мен тўхтатган биринчи такси нархини ҳам келишди-ю, “ўтиринг, дода” дейишим билан кўздан ғойиб бўлди. Иккинчи машина эса ҳаммасига рози бўлди. Ўзимдан бироз каттароқ йигит “пулингиз кўп, розимисиз ишқилиб?” деб сўрашни ҳам унутмади.

- Отангга раҳмат!
- Соғ болинг, дода! Ахбор акани танийсизми?
- Ахбор мени уйимда дарс қиларди! Футболнинг “ф” ҳарфини тушунмайди. Уни ҳам йўқотиш керак! Агар ҳаммаси менга қолганида...

Ҳеч қачон кимнинг набираси эканимни биринчи бўлиб айтмагандим. Айтган куним афсусландим. Унинг раҳмати аслида кимга эканлигини футбол кишиларини танийдиган отахонга айтмоқчи бўлгандим. Қолган гаплари қулоғимга кирмади, машина юриб кетди.

Кейинроқ “мен ўша Ахборнинг набирасиман” дея олмаганимни эсладим, холос.     

03 мая, 2014

Оғайничалиш

Унинг учун мен шунчаки оғайничалишман. Зўр-а?

Билишимча у онамдан 2та ўғил сўраган. Бутун умр фақатгина уники бўлиб яшаган онам эса 3та ўғилни дунёга келтирди. Орасида фақат мен оғайничалишман.

Ҳозиргача отамдан фарқ қилишга ҳаракат қилиб, кўп томондан унга ўхшашимдан фахрланаман. Парадокс. Унинг ким учун қандай экани мени кам қизиқтиради. У мен учун ҳамма нарса ва шундай бўлиб қолади.

“Ҳарактери оғир бу инсон билан ишлаш осон эмас” дея ўзимга кўп марта айтишган. Индамайман, ҳафа бўлмайман, уялмайман. Муҳими у шу томонлама қолганлардан ажралиб туради. Принципларини қаттиқ ҳимоя қилиши-ю, онасидан ўзгага бош эгмаслиги керак бўлса ўзига мафтун этади. У шундай туғилган ва ўзгармайди. Точка!
Ахир одамлар унинг кўнгли бўш томонларини билишмайди. Суюкли жиянини ёр-ёр билан олиб кетишаётганда худди қиз узатгандек кўз ёшларини ҳаммадан беркитганини-ю, қувончини яширолмаган вақтлари кула туриб юзларини ишқаб қўйишини кўришмаган.

Мен эса оғайничалишман. Унинг қувонч-у дардини ҳис қилишга маҳкум этилганман. У бўлмаганида хаёлларим етиб боролмайдиган қайси бир бўшлиқда эдим ақлим етмайди. Менининг яралашим учун миллион одам ичидан айнан у сабабчи қилинган, шукр.

Ҳаммасини эслаб қолганман. Биринчи марта сақич очиб берганини, 3 ёшга тўлган куним ўзимдан катта машина совға қилганини, биринчи марта футболга олиб тушганини, шўҳликларим учун юзларимга тушган тарсаки-ю, муваффақиятларимдан хурсанд бўлиб бағрига босишини ҳам.

Яна тўрт кундан кейин у 50 ёшга тўлади. Сочида қора деярли қолмаган. Оғайничалишни одам қиламан деб ўзини нималарга урмаган... 

Вақти келиб унинг дашномларинида соғинишимни биламан. Ҳар тонг ишида қолдираётганда қўлидаги сумкаси билан секин юриб кетиши-ю, айни пайтда ичидан нималар ўтаётганини ҳис қила оламан. Шу он унинг барча дардини суғуриб оладиган машина бўлиб, сочларига қораликни қайтаришни жуда хоҳлардим. Оғайничалиш эса шошиб кетаяпти... Жудаям...      

24 марта, 2014

Шарҳловчиликда муҳаррир ўрни

“Спорт” телерадиоканалида фаолият олиб борувчи шарҳловчилар етарлича танқид остига олинган. Бунда танқид қилаётган томон биринчи навбатда рус шарҳловчиларини мисол тариқасида келтириб ўтади. Солиштириш албатта яхши. Аммо бу нарса “Ласетти”ни “Тико” билан солиштириш каби бўлиб қолмаслиги керак.

Рус шарҳловчилари фаолиятида муҳаррир муҳим ўрин тутади. Умуман шарҳ жонли чиқиши, воқеалар эътибордан четда қолмаслиги, ахборотнинг тўлиқ ва аниқ бўлишида муҳаррир муҳим фигура ҳисобланади. Ўзбекистонлик спорт шарҳловчиларида эса бу омил йўқ ҳисоби. Муҳаррирликка ёндошув бизда Россия ёки бошқа хорижий мамлакат телевидениелариникидан фарқ қилади.

Ахбор Имомхўжаев, Роман Турпишев каби ўзбек спорти журналистикасига тамал тошини қўйган шарҳловчилар даврида ҳам муҳаррир тушунчасига катта эътибор қаратилган. Сўзларни тўғри талаффус қилишдан тортиб, шарҳловчи эътиборидан четда қолган вазиятларга қадар муҳаррир назоратида бўлган.

Муҳаррир овоз, пафос ёки ораторлик бобида шарҳловчидан устун бўлмайди. Бироқ у ҳар доим шарҳловчи томонидан йўл қўйилаётган хатоларни билиб, тузатиб туради. Шарҳловчи эътиборидан четда қолган вазиятлар, параллел давом этаётган спорт ўйинлари ҳақидаги ахборот, спортчи ёки ўйин борасида айни вақтда керак бўлиб қолган маълумотни излашда ҳам шарҳловчига яқиндан кўмак беради. Унда корректорлик қобиляти юқори бўлади.

Рус комментаторларининг бугунги муваффақиятида муҳаррирлар катта ўрин тутишини инкор қилиб бўлмайди. Муҳаррирлар Уткин ёки Черданцев каби машҳурлик чўққисига чиқа олишмасада, шарҳловчиларни тартибга солиб туришлари билан энг керакли шахс ҳисобланишади. “Спорт” телерадиоканалида эса муҳаррирлик тушунчаси рус телевидениесиникидан фарқ қилади.

“Спорт” телерадиоканалида Давлат Турдиалиев, Рихстилла Умаров, Ғанишер Раҳматуллаев, Мирзаҳаким Тўхтамирзаев каби ўндан ортиқ спорт турини бемалол шарҳлай оладиган ва бу спорт турлари ҳақида ўша рус комментаторларидан кам нарса билмайдиган тажрибали шарҳловчилар бор. Даврон Файзиев, Дилшод Тўхтабеков, Зохид Каримов сингари кейинги авлод вакилларида юқоридагилар каби тажриба бўлмасада (тажриба ва ахборот базаси йиллар давомида шаклланиб боради), ўзлари учун асосий спорт турини уларни танқид қилаётганлар ўйлагани каби ёмон билишмайди. Шарҳнинг айрим вақтларда жонли чиқмаслигида эса бир қатор омиллар бор. Улардан бири муҳаррирлар танқислиги муаммоси.

Сўнгги вақтларда спорт шарҳловчилари учун муҳаррир керак эмас дея топилгани ачинарли холат. Вахоланки шарҳловчи билан бирга шарҳга кириш, стадионлардаги жонли репортажлар давомида уларга кўмак бериши керак бўлган фигура бу муҳаррир эди. Гонорар тақсимлаш тизимидан муҳаррирлар тушиб қолгач эса, шундоқ ҳам ҳавас қилиб бўлмайдиган шароитда шарҳ олиб бориши керак бўлган шарҳловчининг вазифаси янада қийинлашиб кетди.

Масалан шарҳ давомида шарҳловчи бор диққат эътиборини монитор ёки стадионга қарата олмайди. Компьютер ёки шарҳ учун тўпланган маълумотлардан ахборот қидириш, ўйиндан ташқари холатда юз бераётган жараёнларни ҳам кузатиб бориш эндиликда шарҳловчининг ўзида қолган (баъзан интернет ўчиб қолиши ёки компьютер ишламай қолиши ҳам мумкин). Бир вақтнинг ўзида стадиондаги воқеани кузатиб бориш ва бунинг баробарида қолган ишларга ҳам улгуриш осон иш эмас. Буни тўғридан-тўғри эфирда қандайдир жараённи шарҳлаб кўрганларгина тушуниши мумкин.

Айни вақтда “Спорт” телерадиоканали барча репортажларни воқеа жойидан туриб ёритиш имкониятига эга эмас. Масалан хорижда бўлаётган спорт мусобақаларининг 99 фоизи телевидениенинг ўзидан туриб шарҳланади. Хаттоки шу холатда ҳам шарҳловчи муҳаррир ёрдамига мухтож. Бироқ гонорар тизимидан бу нарса ҳам олиб ташланди.

Муҳаррир шунингдек эфир пультида, КТС (кўчма телевизион станция)да ҳам бўлиши фойдадан ҳоли бўлмайди. Бу биринчи навбатда экранда кўриниш бераётган титрлар тўғрилиги ва аниқлиги учун хизмат қилса, иккинчи томондан спортни яхши тушунмайдиган режиссёрлар (айниқса бизнинг шароитда) учун ҳам фойдадан ҳоли бўлмайди. Стадионнинг бир бурчагида ўтирган машҳур шахсларни кўра билиш, айнан қайси инсоннинг руҳий кечинмаларини умумий планда кўрсатиб бериш ва бошқа бир қатор масалаларни ҳал қилишда ҳам муҳаррирнинг режиссёрдан устун томонлари талайгина.

Юқорида айтганимдек, муҳаррир кўриниши, овози ёки ораторлик қобилятига эга бўлмагани сабабли, шарҳловчи ёки диктор вазифасини уддалай олмаслиги мумкин. Аммо шарҳловчини шарҳловчи, дикторни диктор қиладиган киши бу муҳаррирдир. Муҳаррир матнни сухандон каби ўқиб бера олмагани каби, сухандон ҳам матнни муҳаррир каби тайёрлай олмайди.

Шарҳловчининг шарҳга тайёргарлик кўрмасдан шарҳга киришиши эса биринчи навбатда ўзига, кейинги ўринда аудиторияга нисбатан хурматсизликдир. 

11 марта, 2014

Хавфсизлик камари ҳақида

Адашмасам Саудия Арабистонида бўлса керак, светафорнинг қизил чироғидан ўтиш натижасида ҳалок бўлган кишига жаноза намози ўқилмайди, деб эшитгандим. Боиси бу ўз жонига қасд қилиш дея баҳоланади. Қўшимчасига қизил чироқни кесиб ўтган ҳайдовчи, яшил чироқ ёниб турган йўлдаги ҳайдовчининг ҳаққига ҳиёнат қилди деб ҳисобланади. Йўл бировнинг ҳаққи.

Умуман светафорнинг қизил чироғидан ўтиб кетиш нафақат ўз, балки бировнинг ҳаёти учун ҳам хавфли иш. Демак бу — қоидабузарлик. Ҳозир мен тўхталмоқчи бўлган нарса эса ҳайдовчининг хавфсизлик камари масаласидир. Олдиндан айтиш керакки, хавфсизлик камарининг тақилмаслиги бировнинг ҳаётига зомин бўлиш эмас.

Ривожланган мамлакатларда рул ва унинг ён томонига ўтирган кишининг хавфсизлик камарини тақиб олиши одатий хол, худдики ҳайдовчи машинани бошқариш учун рулни ушлаши керак бўлгани каби. Бизнинг айрим ҳайдовчиларда эса камар тақиб олиш эндигина маданият даражасига кўтарилди. Ҳозирча шунинг ўзи ҳам ёмон кўрсаткич эмас. Бироқ аксар ҳайдовчилар хавфсизлик камарини ДАН ходимларининг кўзи учун тақиб олишади. Жумладан ўзим ҳам. Кутилмаган ҳалокат вақтида хавфсизлик камари ҳаётимни сақлаб қолиш учун яхши восита эканлигини тан олганим холда, унда ўзимни ноқулай ҳис қиламан ва кўп холларда тақмасликни афзал биламан.

ДАН ходимининг кўзи учун хавфсизлик камарини тақиб олишимга эса бу ишим учун белгиланган жарима сабаб бўлади. Яъни, йўл патрул хизмати ходими бунинг эвазига 19 минг сўм жарима ёзиб бериши мумкин. Ёзилган жарима 15 кун мухлат ичида тўланмаса, 300 минг сўмга айланади. Бундан келиб чиққан холда, мен авваламбор хавфсизлигим ҳақида эмас, жарима ҳақида ўйлашга мажбур бўламан. Агар йўл патрул хизмати ходимларининг қўлига ҳар куни тушиб қолсам, бир ойлик маошим аниқки, жариманинг ўзи учун ҳам етарли эмас.

Мен буни мантиқсизлик деб атаган бўлардим. Боиси бизнинг шароитда жаримадан қутулиб қолишнинг йўллари талайгина. Аниқроқ қилиб айтганда, мен бир ой ичида 30 марта хавфсизлик камари учун жарима ёздиришим ҳам, омадим келса умуман ёздирмаслигим ҳам мумкин. Ҳозир мен хавфсизлик камарини барча онгли равишда тақиб олиши керак деган фикрни илгари сурмоқчи эмасман. Мадомики тақмаганлик учун жарима жорий этилган экан, бу холат барча учун бирдек бўлиши керак. Масалан қайсидир чоррахани хавфсизлик камарини тақмай кесиб ўтаётганим суратга олинган расм уйимга келиши муқаррарлигини ҳис қилиб турсам, ҳеч бўлмаганда ўша жаримадан қўрқиб ҳам ҳар куни хавфсизлик камари тақиб олардим.

Хавфсизлик камари тақиб олишимни сўрайдиган ДАН ходими менинг ҳаётим ҳақида қайғураётганига ишонгим келади. Масалан ёт бегона инсон хаётини сақлаб қолишга тўғри келса ҳам, мен бу ишни пул учун қилмасдим. Ишонаманки, ДАН ходими ҳам мен каби инсон. Агар у учун ёт бегона инсон хаётини сақлаб қолиш чиндан ҳам шарафли бўлса, у холда ҳайдовчининг ёнида ўтирган йўловчидан ҳам хавфсизлик камарини тақиб олишни сўраган (талаб қилган) бўларди. Чунки кутилмаган ҳалокат вақтида йўловчи ҳайдовчидан ҳам оғирроқ жароҳат олмаслигига у мени ишонтира олмайди.

Хулоса ўрнида айтишим керакки, хавфсизлик камари тақмаганлик учун тўланаётган жарималар яхшигина суммани ташкил қилмоқда ва ишонаманки, жаримадан қўрқиб хавфсизлик камарини тақиб юрадиганлар сони кескин ошди. Демак, ҳалокат вақтида хавфсизлик даражасида ҳам ўсиш бўлди. Шу билан бирга ДАН ходими ёки жарима ҳақидаги қарорни қабул қилганлар учун йўловчи хавфсизлиги бир пул эканига ҳам ишонаман. Ва яна қўшимча қиламанки, хавфсизлик камарини тақиш ёки тақмаслигим борасидаги танловимда чеклов бор: мен танлаш ҳуқуқидан маҳрум этилганман.

Блогпостнинг юқоридаги сўнгги жумласига аҳамият бермаслигингизни илтимос қиламан. Хавфсизлик камари тақмаганлигим эвазига жарима тўлашга нақд пулсиз борганимда “ҳозир он-лайн пластик карта қабул қилолмайсиз, аппаратимиз ишламаяпти”, деган жавобни эшитганимдан кейин уни ёздим. Онлайн картам орқали жаримани онлайн тўлашим мумкинлиги ёки ишхонамдан бир тийин ҳам нақд пул олмаслигим қатор муаммоларни келтириб чиқариши эса бутунлай бошқа блогпост мавзуси.     

22 февраля, 2014

Футбол ва туризм

Туркия ажойиб мамлакат. Бормаганман. Сериалларда кўрганларим ва эшитганларим орқасидан ҳеч бўлмаса Истанбулга боргим келади. Орзудошларим кам эмаслигига ишончим комил.

Ўзбекистон ёшлар терма жамоаси мураббий Алексей Евстафеев билан ўқув-машғулот йиғини ўтказиш учун Туркияга жўнаб кетди. Бу мураббийнинг катта эҳтимол билан мазкур мамлакатга биринчи ташрифи эмас. Ёшларимиздан айримлари ҳам аллақачон Туркияда бўлишган. Терма жамоалар маркази ҳам жамоаларни асосан Туркияга, ундан кейин Австрияга жўнатишни хуш кўради. Зўрми?

Албатта зўр! Ҳорижда йиғин ташкил қилиш қачонлардир миллий терма жамоа учун орзу бўлган-у, имконият бўлмаган. Энди имконият бор-у, мантиқ йўқ. Терма жамоалар маркази ёшларимизни ҳар ой Туркияга юбориши ҳам мумкин. Лекин чамамда бу нарса менинг Туркияга бориш орзуимдан фарқ қилади.

Ёшлар ўртасидаги Осиё чемпионати стартига ярим йилдан зиёд вақт бор. Аммо мураббий йўқ. Жамоада ишлашни хоҳламаган мутахассис Туркияда шу жамоа билан ишлайди. Туркиядан кейин бошқа мураббий шу жамоа билан ишлайди. Натижада Туркиядаги "иш" ишдан чиқади.

Туркияда Туркия билан ҳам ўйнай олмасак керак. Бошқа мамлакат ёшлар терма жамоаларига қарши ўйнаш имкони Туркия билан ўйинникидан икки марта кам. Хуллас на мураббий бор, на пухта режа ва мантиқ. Расмий мусобақаларга бир қатор мухлисларнинг боришини миллий терма жамоага ўртоқлик ўйинлари ташкил этиб беришдан яхшироқ уддалаётган терма жамоалар маркази туристик фирмани кўпроқ эслатиб юбораяпти.  

20 февраля, 2014

Евстафеев, Мочинов ва Ўзбекистон ёшар терма жамоаси ҳақида

Алексей Евстафеев билан шахсан таниш эмасман.

У ҳақда ишончли одамларнинг ишонса бўладиган фикрлари орқали биламан. Шунинг ўзи уни хурмат қилишим учун етарли. Хаттоки бир одам уни "терма жамоалар мураббийлари орасида энг яхшиси" деб атаганди.

Ўсмир ва ёшлар терма жамоалари мураббийлари олдига турлича вазифалар қўйиш мумкин. Биз аввалига жаҳон чемпионатига йўл олишни ўзимиз учун максимал натижа деб қабул қилган бўлсак, Евстафеев шарофати билан мундиал чорак финали биз етиб боришимиз мумкин бўлган пағонага айланди. Мутахассис бу йўлни осон босиб ўтгани йўқ. Унинг энг катта ютуғи "Пахтакор"нинг 1994 йил жамоасини бошқарганида эди. Яъни, шаҳар биринчилиги орқали у шу ёшдаги футболчиларни қолган мураббийлардан яхшироқ биларди.

Биз жаҳон чемпионати, чорак финал, ярим финал каби вазифаларни қўйиб ўргандик. Аммо 1та жамоадан катта футболда ўз ўрнини топиб кета оладиган нечта футболчи чиқариш мумкин-у, қанча чиқиши қандай кўрсаткич бўлиши мумкинлиги ҳақида унутдик. Европанинг топ клублари ўз академияларига мана шу нуқта-и назар билан қарашларини эътибордан қочирдик. Ҳозир бу ҳақда эмас.

Евстафеевга икки марта ачиндим. Биринчисида у 22 ёшгача бўлган футболчилар ўртасидаги Осиё чемпионати саралаши учун Непалга борди. Иккинчисида эса 1995 йилда туғилган футболчилардан ташкил топган Ўзбекистон ёшлар терма жамоасини бошқарди. Ҳар иккисида ҳам унга осон бўлгани йўқ. Евстафеевга хурматим янада ошиши учун унинг сўнгги қарори туртки бўлди. Бир вақтнинг ўзида икки жамоани бошқариш осон ҳам, тўғри иш ҳам эмас. Шу боисдан мураббий Ўзбекистон олимпия терма жамоасида Мақсудовга ёрдамчилигини сақлаб қолиб, Осиё чемпионати чиптасига эга чиқиб бўлган Ўзбекистон ёшлар терма жамоасидан кетишга қарор қилди.

1995 йилда туғилган футболчилар ўртасидаги Тошкент шаҳар биринчилигини кузатиб борганман. Уч мураббий бошқарувидаги уч жамоа чемпионлик учун кураш олиб борарди: Мурод Исмоилов, Шуҳрат Раҳмонқулов ва Рашид Ғофуров. Мен улар орасидан қай бири ғолиб бўлгани-ю, қайсиниси қандай ишлаганига тўхталиб ўтмоқчи эмасман. Билганим, шу ёшдаги бугуннинг энг сара футболчиларини тарбиялашда бу трионинг хизмати катта.

ЎФФ терма жамоалар маркази ўсмир ва ёшлар терма жамоасига мураббий тайин қилиш системасини мен эшитишни ҳам хоҳламайдиган сабаб билан амалга оширади. Яъни, шаҳар биринчилигида жамоаси чемпион бўлган ёки кўп эхтимол билан терма жамоага номзод футболчилари кўп жамоа мураббийини терма жамоага бош этиб тайинлайди. Бу марра учун мураббийларнинг шаҳар биринчилигида қандай рақобат ҳосил қилишлари, бу йўлда нималардан тап тортмасликлари ҳақида ҳозир тўхталмоқчи эмасман. Бу алоҳида муаммоли мавзу. Ваҳоланки ЎФФ терма жамоалар маркази ўзининг бу системасини ўзгартириш имконига эга. Бу система мавжудлари орасида энг яхшиси ва ишончлиси эканини терма жамоалар марказидан кимдир жўяли қилиб тушунтириб бера олишига ишонмайман.

Ўзбекистонда ўсмир ва ёшлар билан яхши ишлайдиган ва ишлашда тажрибаси бор, кўп эҳтимол билан ишсиз юрган мутахассислар талайгина. Ислом Аҳмедов, Рауф Инилеев ва бошқа бир қатор мураббийларнинг шунчаки ишсиз юриши керак бўлса футболимизнинг энг оғриқли нуқтасидир.

1995 йилда туғилган футболчилардан иборат Ўзбекистон терма жамоасида бош мураббий бўлиб ишлаётганида Алексей Евстафеев ёрдамчи сифатида Александр Мочиновни ишга таклиф қилганди. Мочиновни бир вақтлар "Оқ-тепа"да ишлаб юрган вақтидан буён таниганим ва ундаги мураббийлик потенциалига шубҳа қилмаганим сабабли Евстафеевнинг қароридан қувондим. Бироқ улар узоқ вақт бирга ишлай олишмади. Ҳар икки мутахассис бунинг сабабини бошқача тушунтирган бўлишлари мумкиндир. Аммо мен буни бир қозонда икки қўчқор калласининг қайнамаслиги билан изоҳлашни хоҳлардим. Евстафеевни мундиал чорак финалига қадар етаклаб борган футбол тактикаси ва Мочиновнинг "Бунёдкор" ўринбосарларини Ёшлар лигаси чемпиони қилган тактикаси ўртасида ер билан осмонча фарқ бор. Блогпостни шу ерга қадар чидаб ўқиб келаётган кишилар буни яхши тушунишади. Мен бу тактикалардан қай бирининг устунроқ экани борасида ким биландир бахслашмоқчи эмасман. Футболда ҳукмрон тактиканинг ўзи йўқ. Шунчаки уларнинг даври бор. Евстафеев ва Мочиновнинг бирга ишлай олмагани ҳафсаламни пир қилгани ҳам йўқ. Ўз қарашлари ва хоҳишларини ҳимоя қила оладиган кишиларга хурматим бор.

Бугун Евстафеев 1995 йил терма жамоасидан воз кечди. Ғофуров "Бунёдкор" академиясида, Раҳмонқулов "Пахтакор" оталиғида бўлган футбол мактаби директори, Исмоилов эса "Нефтчи"да фаолият олиб боришмоқда. Ёшлар лигасида чемпион бўлган Мочинов "Оқ-тепа"да. Унинг нима учун "Бунёдкор"дан кетгани ҳозир мавзу эмас. Аммо айтишни хоҳлайдиганим, у икки йил давомида "Бунёдкор" асосий таркибига ўндан зиёд футболчи етиштириб берди: Акбар Тўраев, Ҳасан Асқаров, Камрон Кападзе, Жавлон Мирабдуллаев, Сардор Собирхўжаев, Миржамол Қосимов, Алибобо Раҳматуллаев, Сардор Рашидов... Бу футболчиларнинг биринчи мураббийи ва шаҳар биринчилигида уларни бошқарган мураббийлар умуман бошқа-бошқа, тўғри. Лекин уларнинг катта футболга қадамларида Мочиновнинг хизмати катта.

Мен "Оқ-тепа"даги янги фаолиятида ҳам Мочиновни кузатиб бораман. Унинг иш услуби ҳам, футболга қараши-ю, майдондаги тактикаси ҳам менга ёқади. Терма жамоалар ва унга бошчилик қиладиганлар ҳақида ҳали бир қатор блогпостлар ёзиш ниятим бор. Бугунгиси билан шунчаки терма жамоалар марказига мурожаат қилмоқчиман. Ўзбекистон ёшлар терма жамоаси учун номзодлар излаётганда Мочинов номзодини ҳам кўриб чиқишлари мумкин. У ҳозир на "Пахтакор"да ва на "Бунёдкор"да эмас. Ва табиийки, ҳар икки томоннинг терма жамоа ишига аралашишларига йўл қўймаслиги ва ўзи билганича яхши жамоа шакллантириши мумкин. Мен унда терма жамоада ишламаслиги учун бирор бир сабаб кўрмаяпман. Ўз вақтида Евстафеев ҳам уни терма жамоада кўришни хоҳлаганини сиз яхши биласиз.

Мен Мочинов билан шахсан таниш эмасман.

17 февраля, 2014

Хом хаёл

Эски таълим тизими ўзида сақлаб қолган талаба учун энг яхши жиҳат стипендия.

Ривожланган мамлакатларда бу сўз биздаги каби оммабоп эмас. Ўта иқтидорли, баҳолари жуда яхши ва ижтимоий фаол талабаларгина давлат ёки ўқув маскани томонидан моддий рағбатлантирилиши мумкин.

Масалан Германия 5-6 йиллар муқаддам грант ва контракт каби тушунчаларни ҳам кун тартибидан чиқарди. Университет фонди учун семестр аввалида озгина пул йиғилади. Таҳминан 180 евро атрофидаги бу пул ҳам талабаларнинг ўз эҳтиёжи учун сарф этилади. Текинга ўқитишдан маъни қидириш шарт эмас. Чунки университетни муваффақиятли якунлаш ҳаммага ҳам насиб қилавермайди.

Бизнинг шароитда ўқиш ҳаммага ҳам насиб этавермайди. Мандатдан эсон-омон чиқиб олиш ҳақиқий байрам. Бу яхши. Бироқ ўқишни 90-95 фоиз талаба бакалавр дипломи билан тамомлайди (статистика ҳақиқатдан жуда йироқ бўлиши жуда ҳам мумкин). Кадрлар сифати эса кейинги масала. Агар сифат биринчи рақамли бўлганида, бир йиллик ҳарбий хизматни ўтаган аскарнинг имконияти бир йил бошини китобдан кўтармай ўқиган абитуриентникидан юқорироқ бўлмасди, яна ким билади дейсиз. Ҳозир мен ўқишга кириш ёки битириш ҳақида эмас, стипендия ҳақида бир нималарни қораламоқ истагандим. Агар кириш, чиқиш, кульминация, хулоса деган нимарсалар бўлмаганида, балки томдан тараша тушгандек “мен стипендияни тақсимлаш усулига қаршиман!”, деб гап бошлардим. Эзмалик учун пардон.
Мен стипендияни яхши кўраман. Уни ёмон кўрадиган кимдир борлигига катта шубҳа билан қарамайман. Мен бировнинг пулини ҳисоблаб юришни ёқтирмайман. Лекин адолат катта саҳнадан тушиб қолишини қоралайман. Университетда семестерни “эркакча” “3” баҳога ёпишдан осони йўқ эди. Дарсларда қорангни кўрсатиб туриш, жорий ёки якуний назоратда партадошингдан бир нималарни кўчириб ёзиш ва берилган сўнгги саволга курсдошлар ёрдамида ёки китобни билинар-билинмас варақлаб жавоб бериш. Стипендия миқдорини айтмаса, “3”нинг “4”дан катта фарқи йўқ.

Аммо “4”га ўқиш учун ўта гўллик кетмайди. Ўзим 2-курсдан бошлаб “тўртчи” бўлиб олгандим. Дарсларда қатнашаман, назорат ишларини “бешчилар”дан кам ёзмайман. Фақатгина домлалар хизматини камроқ қиламан, курс ишларига жиддий урғу бермайман ва сессияда уйга “бешчилар”дан эртароқ кетаман. “Имомхўжаев” деган нидога ҳеч ким ўрнидан турмаса, шу кунга қадар тўпланган баҳолар “4”га бемалол етади.

Сессия якунида дипломига тушадиган баҳолари ҳақида ўйлайдиган курсдошим бўлганини эслолмайман. Шунчаки паст баҳога ўқиб ўрганмаган ёки ота-онаси “3”ни ҳазм қила олмайдиган талабаларгина яхшироқ баҳо учун ҳаракат қилишарди. Умумий муаммо эса 1та – стипендия!
Партадошим билан 1-курсда ботаник бўлганмиз. Бешчилар стипендияси қандоқ яхши эди. 2-курсни ҳам “5”га ёпиб келаётганимизда лекциясини катта эҳтимол билан ўзи ёзмаган бир домламиз менга “4”, курсдошимга “3” қўйиб берди. Ҳақиқатни айтганда бешчи бола эмасман. “Бешчи” деганда фанни менга қараганда анча яхши тушунадиган талабани тушунаман. Мендан фарқли ўлароқ курсдошимнинг моддий аҳволи у қадар яхши эмасди ва мендан икки марта яхшироқ ўқирди. Хуллас у “уччилар” стипендиясини оладиган бўлди, учга ўқийдиган курсдошларимиз билан бир ҳилда. Худди ўша йил инглиз филологияси факультетида гап чиқди: домласи “3” қўяётганини билган талаба қиз ўзини 3-қават ойнасидан ташлаб юбориши билан пўписа қилиб, баҳоларини яхшилаб олибди.

Баҳо қўйиш тизимида талабаларни оқлашни мутлақо хоҳламайман. Айрим домлаларни ҳам. Мендан кучлироқ бўлган курсдошларим биргина “3”нинг касрига учлик стипендия олган вақтлар бўлган. Шунингдек, домла ич-ичидан баҳо қўйишни хоҳламагани бир холда, тепароқдан бўлган қўнғироқдан кейин ишини битирган талабалар ҳам бўлган. Биринчиси талабага, иккинчиси эса домлаларга нисбатан ноҳақлик, шундай эмасми?

“Тизим шунақа! Бош оғритганинг билан ҳеч нарса ўзгармайди”, деяётган бўлсангиз, блогпост сарлавҳасини яна бир бор эслаб, ундан кейингина давомини ўқишингизни хоҳлардим. Хуллас, хом хаёл.

Сизга сир эмаски, ҳар бир талаба рейтинг дафтарчасига тушган балл эвазига стипендия олади. Ўша дафтарчадаги баллар “86”дан паст бўлмаса, дўппимизни тепага отамиз. “86”дан паст, “71”дан тепароқ баллилар эса “тўртчилар” деб аталади. Шунингдек, қип-қизил чегара бали – “56” билан рейтинг дафтарчани “безайдиган” студентлар ҳам кам эмас. Фикримча, “5” баҳо учун 1 балл етмай қолган талаба билан, “уччи” бўлиб қолмаслиги учун 1 балл совға қилинган талабанинг фарқи бор. Бироқ улар бир ҳилда стипендия олишади. Адашмасам ҳозир максимал стипендия 330.000 сўмни ташкил қилади. Тўртчилар бу кўрсаткич 200.000 сўмни, энг кам стипендия эса 150.000 сўм. Бу нарх нимага асосан белгилаб қўйилганига рости ақлим етмайди. Балки энг кам иш ҳаққининг фалон миқдорида деган формула бордир. Мен ҳозир олти киши олти фандан таҳсил оладиган бир гуруҳни мисол қилиб келтираман:

ТАЛАБА
1-ФАН
2-ФАН
3-ФАН
4-ФАН
5-ФАН
6-ФАН
Аааааа
86
91
90
90
88
89
Бббббб
86
86
86
86
86
87
Сссссс
84
86
85
83
82
86
Дддддд
76
73
72
80
71
75
Ееееее
56
71
80
81
71
73
Фффффф
56
57
58
59
60
61
                
Бу олти талаба юқоридаги суммага асосан умумий миқдорда 1.360.000 сўм стипендия олади. Бир ҳил миқдорда стипендия оладиган талабаларнинг ўқиш кўрсаткичларини бир ҳилда деб бўлмайди. Агар улар тўплаган балларининг ўртача миқдори аниқланиб, максимал стипендиянинг шунча фоизида ҳақ тўланса, стипендия тизими бироз адолатлироқ бўлиши мумкин. Масалан:

ТАЛАБА
УМУМИЙ БАЛЛА
ЎРТАЧА БАЛЛ
СТИПЕНДИЯ
Аааааа
534
89
293.700
Бббббб
517
86
283.800
Сссссс
506
84,3
278.190
Дддддд
447
74,5
245.850
Ееееее
432
72
237.600
Фффффф
351
58,5
193.050

1.532.190 сўм. Агар иккинчи услуб бюджетга салбий таъсир кўрсатса, у холда максимал стипендия нархини 330.000 сўмдан бироз камайтириш ҳам мумкин. Бунда деярли ҳеч бир талаба юз фоизлик стипендия эгаси бўлмайди. Ҳеч ким 1 балл учун ўзини деразадан пастга ташламайди, ёки адолатсизликка йўл қўядиган домлалар касрига наъмунали талабанинг яшаш тарзи ёмонлашиб кетмайди.
Мен шаҳарда катта бўлганман. Ўқишдан чиқиб иссиқ овқати тайёр бўлган уйимга борганман. Мусофирчиликда ўқиб кўрмаганим учун, вилоятдан келган талабалар туйган хиссиётни туя олмаганман. Бироқ кунини бир амаллаб кўрадиган, ота-онаси болаларини боқиб турган молини сотиб, катта фарзандининг контракти, шаҳарда яшаши учун пул жўнатадиган курсдошларим аҳволини яхши тушунаман. Бундайларнинг кўпи стипендиядан стипендиягача кун кўради. Биргина домланинг керагидан ортиқ қаттиққўллиги уларга таъсир қилади.

P.S. Блогпост ёзиб бўлиб, яна талаба бўлишни хоҳладим. Ярим “иш куним” учун оладиган пулим, ярим ставкали ишимникидан яхшироқ экан (: 
Эски таълим тизими ўзида сақлаб қолган талаба учун энг яхши жиҳат стипендия.